a

efthymiopoulos.eu

  /  INTERNATIONAL SECURITY   /  Το Στρατηγικό Δόγμα του ΝΑΤΟ. Η Σύνοδος της Λισαβόνας

Το Στρατηγικό Δόγμα του ΝΑΤΟ. Η Σύνοδος της Λισαβόνας

To Άρθρο αυτό εκδόθηκε από το Περιοδικό Άμυνα και Διπλωματία τεύχος Νοεμβρίου 2010

Μια ιστορικά σημαντική στιγμή έχει έρθει για την Βόρειο-Ατλαντική Συμμαχία. Στόχος είναι η δημιουργία του νέου Στρατηγικού Δόγματος για τον 21ο αιώνα. Αυτή η ακριβώς ήταν και η αρχική πρόθεση της τότε 12 μελής επιτροπής των σοφών που στόχο είχαν να μελετήσουν γεγονότα και πιθανότητες νέων πολιτικών ζητημάτων τα οποία αφορούν και θα αφορούν την πολιτική της ασφάλειας της. Μια ασφάλεια η οποία θα περιελάμβανε τόσο ζητήματα πολιτικής αλλά και στρατιωτικής φύσεως. Ένα νέο Στρατηγικό Δόγμα το οποίο θα διεκδικήσει νέους ρόλους αλλά και νέες προοπτικές. Μια προοπτική η οποία θα είναι πιθανώς η καλύτερη δυνατή για τα συμφέροντα της Συμμαχίας. Αυτή συνεπώς ήταν και η αρχική πεποίθηση καθώς επίσης και η ανάγκη για νέες πρωτοβουλίες μέσω ΝΑΤΟ, που τόσο πολύ υποστήριζε ο προκάτοχος του και συνεχίζει να υποστηρίζει ο νυν Γενικός Γραμματέας της Βόρειο-Ατλαντικής Συμμαχίας.

Μήνες μετά την παρουσίαση των πεπραγμένων της 12 μελής επιτροπής των σοφών (17 Μαΐου 2010), η Συμμαχία καλείται με την Σύνοδο του μηνός αυτού να απαντήσει σε βασικά ερωτήματα μέσα από κοινή διαβούλευση και συμφωνίας ηγετών των κρατών μελών: Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο να συνδράμει και να συμβάλλει στις νέες αντικειμενικά δύσκολες χρονικές συγκυρίες ασφάλειας, δεδομένων των όσων πολιτικών διεθνών γεγονότων τρομοκρατίας και ασύμμετρων απειλών, καθώς επίσης και της αναδυόμενης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης; Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο να δεχτεί παγκοσμίου βεληνεκούς προοπτικές συνεργασίας σε νέους τομείς περιβαλλοντικής και τεχνολογικής ασφάλειας, ενεργειακής και πυρηνικής ασφάλειας κατά τα νέα παγκόσμια δεδομένα; Οι νέες προκλήσεις έχουν συνεπώς οριστεί για το ΝΑΤΟ να είναι έτοιμο να συνδράμει με το ρόλο του; Ο ρόλος του ΝΑΤΟ έχει ξεκαθαριστεί στο ευρύ κοινό; Το νομικό πλαίσιο με το οποίο τελικά θα διέπεται ο εξελικτικός ρόλος του ΝΑΤΟ, πέραν από αυτό που είναι σήμερα, ως περιφερειακός διεθνής οργανισμός, όπως αναγνωρίζεται από το Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, θα είναι εν τέλει και περιφερειακός και παγκόσμιος όπου του ζητηθεί; Μήπως θα είναι μόνο περιφερειακός δεδομένων και των αρνητικών αποτελεσμάτων στο Αφγανιστάν1, αλλά επικεντρωμένος στα Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη, την Μέση-Ανατολή και Μεσόγειο; Ή θα συνδράμει με δυνάμεις στην Αφρική, μέσω αφρικανικής ένωσης με περαιτέρω δυνάμεις, άρα και πιθανώς την Δύναμη ταχείας Αντίδρασης (NRF), που δεν έχει ολοκληρώσει το κύκλο της συνολικής διαλειτουργικότητας δυνάμεων και συνεπώς προετοιμασίας της, όπου γίνονται συνεχώς διαβουλεύσεις δεδομένης της ασταθούς κατάστασης τόσο στο Darfur, Sudan και τελευταία στη Νιγηρία αλλά και στη Zimbabwe2?

Μελετητές της πολιτικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ και ακαδημαϊκοί κύκλοι θα μπορούσαν πολύ εύλογα και εύστοχα να απαντήσουν πολύ απλά σε όλες τις προαναφερθείσες ερωτήσεις, εφόσον ερευνούν τα θέματα αυτά. Οι ερωτήσεις αυτές πέραν ότι είναι σημαντικές, γίνονται σε όλες τις συνεδριάσεις ιδρυμάτων και πανεπιστημίων ανά την Ευρώπη και στις ΗΠΑ που ασχολούνται με τα θέματα του ΝΑΤΟ. Η παρούσα επιτόπια έρευνα μου και μελέτη για το παρόν και μέλλον του ΝΑΤΟ μετά το Στρατηγικό Δόγμα του 2010, η συνεργασία μου σε διεθνή φόρα και συνεδρίες εξίσου, οδηγεί στο πρώιμο αυτό αποτέλεσμα.

Αυτό που πρέπει να ειπωθεί ξεκάθαρα και αναμένεται, αν όχι κατονομαστεί με αυτό τον τρόπο θα πρέπει να εννοηθεί: Το ΝΑΤΟ είναι εκεί για να διαμορφώσει και να αντιμετωπίσει προκλήσεις, συμμετρικές και ασύμμετρες, όπου αυτό ζητηθεί και οριστεί, περιφερειακά και παγκόσμια, μέσω των αποφάσεων του Συμβουλίου ασφαλείας του ΟΗΕ.

Στην αρχική έρευνα που ολοκληρώθηκε στο τέλος του 2008, η οποία διατελέστηκε σε 13 χώρες και παρουσιάστηκαν τα πορίσματα μέσω έκδοσης βιβλίου3, είχα αποφανθεί, πως το ΝΑΤΟ θα έχει τρία πιθανά σενάρια εξελικτικής του πορείας. Αυτά ωστόσο τα σενάρια δεν θα αποτελούσαν, κυρίως τον τελικό στόχο του στρατηγικού δόγματος αλλά διοικητικό καθώς και ζήτημα ηγεσίας, χωρίς να λαμβάνουμε όλους τους αντισταθμιστικούς παράγοντες στην προκειμένη περίπτωση, π.χ. μαζική οικονομική κρίση, επαναπροσδιορισμός σε νέες τεχνολογίες και περιβαλλοντική ανάπτυξη ως προάγουσα πολιτική, ξεχωριστή από τα ζητήματα ασφαλείας. Το Στρατηγικό Δόγμα θα οριοθετούσε τους νέους και τελικούς στόχους με τους οποίους θα διαμορφωνόταν η τακτική του ΝΑΤΟ για τα επόμενα χρόνια.

Κατά το 2010, σε νέα έρευνα, όπου πλέον διευκρινίζονται οι νέοι ρόλοι, στόχοι, σκοποί και τακτικές διοικητικής και στρατιωτικής οργάνωσης της Συμμαχίας μέσα από το πρίσμα πλέον του υιοθετημένου νέου Στρατηγικού Δόγματος και που αναμένεται να εκδοθεί το επόμενο χρονικό διάστημα, διαπιστώνουμε ότι το ΝΑΤΟ προσπαθεί να αξιολογήσει να αναδιαμορφώσει, τα όσα αποτελέσματα από τις παρούσες επιχειρήσεις. Τα λεγόμενα στην στρατιωτική ορολογία ως «lessons learned», μαζί με τις διεργασίες της επιτροπής των σοφών και το πόρισμα ΝΑΤΟ 2020, καθώς επίσης και η μόνιμη διαβούλευση των κρατών για το Στρατηγικό Δόγμα και τελικά η σύνοδος της Λισαβόνας αυτό το μήνα, θα αναδείξουν φαινομενικά και πιθανώς πρακτικά, μια Συμμαχία που είναι έτοιμη να ανταπεξέλθει στις υπάρχουσες προκλήσεις και θα αξιοποιήσει τις όποιες νέες, μετά από τακτική προετοιμασία και λειτουργία διοικητικού γραφείου για τις νέες προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Οι νέες προκλήσεις μεταξύ άλλων, θα περιέχουν την επιχειρησιακή και λειτουργική ηλεκτρονική ασφάλεια, και τις ηλεκτρονικές επιχειρήσεις, την ανάλυση κοινών στρατιωτικών λειτουργιών στο τομέα της διεθνούς πειρατείας, τα ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας και πυρηνικής, καθώς επίσης και επιχειρησιακής προετοιμασίας και ετοιμότητας, καθώς και κανόνες εμπλοκής για τη Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης. Επιπλέον θα επαναξιολογηθούν στα πλαίσια του νέου Στρατηγικού Δόγματος υπάρχουσες επιχειρήσεις, λειτουργία επιχειρησιακών κέντρων, δεδομένης της οικονομικής αναδιοργάνωσης και σύντομες αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις με πιθανώς την καλύτερη χρήση τεχνολογίας με λιγότερο ανθρώπινο κόστος. Την ίδια στιγμή, αναμένονται εξελίξεις στον τομέα της διεύρυνσης, καθώς πρόκειται το ΝΑΤΟ να επικεντρωθεί χρονικά ξεχωριστά για το κάθε θέμα και κάθε χώρα. Η συνεργασία και δημιουργία νέων συνεργασιών πρόκειται να επανακαθοριστεί μέσω της συνεργασίας ΝΑΤΟ-Ρωσίας, όπου είχαμε προαναφέρει σε προηγούμενο άρθρο, ότι το μέλλον του ΝΑΤΟ βαίνει μέσω Ρωσίας. Εξίσου, το ΝΑΤΟ θα επικεντρωθεί σε αναφορές για τις σχέσεις ΝΑΤΟ-Ουκρανίας και ΝΑΤΟ-Γεωργίας, αλλά και στα θέματα ΝΑΤΟ-Ε.Ε και ΝΑΤΟ-ΟΗΕ αλλά και ΟΑΣΕ.

Τελικά το ΝΑΤΟ αναμένεται σε δύσκολες χρονικές, τακτικά, οικονομικά και πολιτικά, στιγμές, να βγει κερδισμένος ως οργανισμός και ως στρατιωτικό-πολιτική ιδεολογία, δεδομένου ότι υπάρχει σημαντική ανάγκη σε κάθε χώρα αλλά και συνολικά μέσω Ευρωπαϊκής Ένωσης να δημιουργηθεί ένα νέο στρατηγικό όραμα, να οριοθετηθούν στόχοι, τακτικές και λύσεις συνεργασίας.

Τελικά αξιοσημείωτο για αναφορά στη παρούσα συνθήκη και σε αναμονή της συνόδου της Λισαβόνας, είναι ότι το ΝΑΤΟ και τα μέλη του ΝΑΤΟ όπως αναφέρεται στην ιδρυτική του σύνοδο, έτσι και τώρα έχει την ηθική υποχρέωση να αναθεωρήσει υπάρχουσες συνεργασίες μεταξύ των Συμμάχων και πιθανώς υποχρεώσεων, οι οποίες αναμένονται από το κάθε μέλος, δεδομένων και των οικονομικών, τεχνολογικών και περιβαλλοντολογικών προκλήσεων, σήμερα.

Η Ελλάδα πρέπει να σταθεί ισχυρή απέναντι στα μεγάλα συμφέροντα. Πρέπει να επιβάλλει νέους τρόπους και μεθόδους να διεξάγει σημαντικές πρωτοβουλίες σε όλους τους τομείς, της εξωτερικής πολιτικής αλλά και του ΝΑΤΟ. Εφόσον χρειαζόμαστε νέες πρωτοβουλίες μπορούμε να τις αναδείξουμε αν ταυτοχρόνως επενδύσουμε στην παιδεία στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής αλλά και ασφάλειας, διαβούλευσης, χρήσης τεχνολογίας αλλά και σημαντικού ανθρωπίνου δυναμικού με την απαραίτητη υψηλού επιπέδου και διεθνούς αξιολόγησης. Ενόψει του νέου Δόγματος Εξωτερικής Πολιτικής, η Ελλάδα οφείλει να κοινοποιήσει τις προθέσεις τις στο ΝΑΤΟ. Να προβάλει ήδη μερικές (σε επίπεδο διαπραγμάτευσης ένταξης νέων χωρών όπως η Σερβία και πιθανώς και η Κύπρος στην Σύμπραξη για την Ειρήνη), όπου αναλογούν περισσότερες συνεργασίες και πρωτοβουλίες είτε χαμηλής πολιτικής, είτε υψηλής και επιχειρησιακής, η οποία με την ανάλογη διπλωματία και δημοσίευση να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της Ελλάδας ως διαμεσολαβητή της συνεργασίας, ειρήνης, τεχνολογίας και περιβαλλοντολογικής πολιτικής στην ευρύτερη περιοχή της Νότιο-Ανατολικής Ευρώπης αλλά και της Μέσης Ανατολής.

Τελικά στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε πως η παρούσα αρθρογραφία μου στο περιοδικό τα τελευταία δύο χρόνια αναρωτιέται για συγκεκριμένα και γενικά θέματα του ΝΑΤΟ και του Στρατηγικού Δόγματος. Ο Νοέμβριος του 2010 και το παρών αυτό άρθρο αποτελούν το τελευταίο μήνα αναφοράς στα θέματα του ΝΑΤΟ «προς το δρόμο ενός νέου Στρατηγικού Δόγματος για τον 21ο αιώνα. Εφεξής τα επερχόμενα αυτά άρθρα, θα αποτελούν στοιχεία αποτελέσματος νέας και διεξαγόμενης έρευνας και αναφοράς στα νέα δεδομένα του ΝΑΤΟ όπως αυτά τελικά αξιολογηθούν μετά την σύνοδο της Λισαβόνας, αλλά και παρούσες και νέες συνεργασίες με ιδρύματα και πανεπιστήμια ανά την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

 

1 Εκτενής αρθρογραφία για την εξελικτική πορεία της επιχείρησης ISAF από τον κ. Ιωσήφ Δεμερτζή στο www.strategyinternational.org, : «Αφγανικές εκλογές και μαθήματα Δημοκρατίας».

2 Βλέπε άρθρο Κυβερνήτη Γιάννη Χάψου στο strategy International/ Article: Nigeria the Next Failed State.

3 Βλέπε: Μάριος Π. Ευθυμιόπουλος, (2008), Το ΝΑΤΟ στον 21ο αιώνα: Η ανάγκη για ένα νέο Στρατηγικό Δόγμα και η διεύρυνση των Σχέσεων ΝΑΤΟ-Ρωσίας, Εκδόσεις, Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη.

Under Construction

This page is still under construction please stay with us...